MathVN

Bất phương trình và hệ BPT bậc nhất hai ẩn

Miền nghiệm BPT bậc nhất hai ẩn; hệ BPT; bài toán tối ưu tuyến tính đơn giản

Cơ bảnđại số

Lý thuyết

Bất phương trình là hệ thức có dấu <,,>,<, \leq, >, \geq thay cho dấu ==. Giải bất phương trình nghĩa là tìm tập tất cả xx thỏa mãn. Bất phương trình bậc nhất ax+b>0ax+b > 0: nếu a>0a>0 thì x>b/ax > -b/a; nếu a<0a<0 thì x<b/ax < -b/a (đổi chiều!). Bất phương trình bậc hai ax2+bx+c>0ax^2+bx+c > 0 (a>0a>0): - Δ>0\Delta > 0: nghiệm ngoài hai nghiệm x1<x2x_1 < x_2, tức x<x1x < x_1 hoặc x>x2x > x_2. - Δ0\Delta \leq 0: đúng với mọi xx. Hệ bất phương trình: giải từng bất phương trình rồi lấy giao tập nghiệm. Bất phương trình chứa giá trị tuyệt đối: f(x)<aa<f(x)<a|f(x)| < a \Leftrightarrow -a < f(x) < a. Phần nâng cao — bảng xét dấu tam thức: lập bảng dấu f(x)=a(xx1)(xx2)f(x) = a(x-x_1)(x-x_2), từ đó giải f(x)>0f(x) > 0 hoặc f(x)<0f(x) < 0 nhanh mà không nhầm.

Điểm cần nhớ

  • Nhân/chia hai vế với số âm: đổi chiều bất đẳng thức.
  • Bất phương trình bậc hai >0>0: dùng bảng xét dấu hoặc đồ thị parabol.
  • f<aa<f<a|f|<a \Leftrightarrow -a<f<a; f>af<a|f|>a \Leftrightarrow f<-a hoặc f>af>a.
  • Hệ BPT: giải riêng từng BPT rồi lấy giao.
  • Parabol a>0a>0 mở lên: f<0f<0 giữa hai nghiệm, f>0f>0 ngoài.

Lỗi hay gặp

  • Giải 2x>4-2x>4 được x>2x>-2.
    Sửa: Chia hai vế cho 2-2 phải đổi chiều: x<2x<-2.
  • x25x+6>0x^2-5x+6>0 kết luận 2<x<32<x<3.
    Sửa: Nghiệm x=2,3x=2,3. a=1>0a=1>0: f>0f>0 khi x<2x<2 hoặc x>3x>3. Khoảng giữa là f<0f<0.

Ứng dụng thực tế

Ví dụ minh hoạ

VÍ DỤ 1
Giải x23x40x^2-3x-4\leq 0

Lời giải

Nghiệm: x=1x=-1x=4x=4 a=1>0a=1>0: f0f\leq 0 khi 1x4-1\leq x\leq 4
VÍ DỤ 2
Giải 2x1<5|2x-1|<5

Lời giải

5<2x1<5-5<2x-1<5 4<2x<6-4<2x<6 2<x<3-2<x<3

Bài tập thử

1

Cặp số (0;0)(0;0) có thỏa x+y0x+y\ge 0 không?

A.\text{Có}
B.\text{Không}
C.\text{Không xác định}
D.\text{Chỉ khi}\;x=0
2

Cặp (1;0)(1;0) có thỏa 2x+y>02x+y>0 không?

A.\text{Có}
B.\text{Không}
C.\text{Không xác định}
D.\text{Chỉ khi}\;y=1

Còn hàng trăm bài tập nữa

Đăng nhập miễn phí để luyện không giới hạn

Đăng nhập